جزئیات
تاریخ ایجاد: 1396/8/21 تعداد بازدید: 672 تعداد نظرات ارسالی: 0 نویسنده: Azarnia
گزارش تحلیلی صنعت و بازار شکر ایران و جهان آبان 96

گزارش تحلیلی صنعت و بازار شکر ایران و جهان

مقدمه

صنعت قند و شکر، پس از صنعت نساجی، دومین صنعت قدیمی ایران به حساب می­آید. صنعت قند و شکر، با توجه به استراتژیک بودن و منبع ارزان تامین انرژی نسبت به سایر مواد غذایی، همواره مورد توجه و حمایت دولت بوده است. بخش کشاورزی به عنوان مهترین  بخش و تامین­کننده مواد  اولیه، بخش نفت به عنوان تامین کننده انرژی و بخش صنعت و حمل و نقل، بخش­های مرتبط و تاثیرگذار در این صنعت می­باشند. بیشترین مصرف­کننده قند و شکر در درجه اول خانوارها و سپس صنایع غذایی و لبنی می­باشد. در این گزارش سعی شده است تا تحلیلی جامع از این صنعت در خدمت علاقمندان قرار گیرد.

 صنعت قند و شکر شامل تولید، فرآوری و بازاریابی محصولات ساکاروزی و فراکتوزی (از جمله قند و شکر) می­شود. در سطح جهانی، شکر عمدتا از نیشکر و چغندر قند استخراج می­شود. اینکه قند و شکر از نیشکر تولید شود یا از چغند قند، بستگی به آب و هوا و منطقه جغرافیایی دارد. در کشورهای استوایی، که 80 درصد قند و شکر جهان را تولید می­کنند، نیشکر و در کشورهای معتدل اروپایی و آمریکایی، که تولید 20 درصد دیگر را شامل می­شوند، چغندر قند پایه تولید شکر است.شکر پایه اساسی تولید بسیاری از محصولات دیگر است. از جمله نوشیدنی­های غیرالکلی، فست فود، شکلات­ها و شیرینی­ها، محصولات نان­پزیو شیرینی­پزی. یک گزارشی  در سال 2013، ارزش بازار جهانی شکر و شیرین کننده­ها را 77.5 میلیارد دلار ارزیابی کرد.

تولیدکنندگان

در حال حاضر، بیش از 130 کشوردر جهان، نیشکر یا چغندر قند تولید می­کنند که از این 130 کشور، 10 کشور از هر دو شکر تولید می­کنند. تولید شکر بیش از پیش متراکم شده است. در سال 1980، 10 کشور اول تولید کننده، 56 درصد شکر جهان را تولید می­کردند. در سال 2014، این رقم به 75 درصد رسید. نیشکر عموما یکی از مهم­ترین و کارآمدترین منابع تولید سوخت زیستی است. پیوندهای محکم­تری بین قیمت­های جهانی شکر، و نفت ظهور کرده است، که تا حدی ناشی از نقش اصلی شکر به عنوان منبع تولید اتانول در برزیل است. طیف وسیعی از مسائل زیست محیطی و اجتماعی با تولید و فرآوری شکر در پیوند است و زارعان نیشکر و چغندر قند علاوه بر شرکت­های انرژی و غذایی، به دنبال راه­هایی برای پرداختن به این دغدغه هستند.


شکل شماره 1: نمودار دایراه­ای سهم تولیدکنندگان بزرگ جهانی شکر در سال 2015 (میلیون تن)

مصرف کنندگان

کشورهای در حال توسعه 67 درصد مصرف جهانی شکر را به خود اختصاص داده­اند و انتظار می­رود منبع اصلی رشد آتی در تقاضای شکر باشند، به ویژه در آسیا. مصرف شکر همچنان در حال گسترش است. میانگین رشد مصرف شکر در یک دهه گذشته 1.93 درصد بوده، رشدی که ناشی از افزایش درآمدها، رشد جمعیت و تغییر الگوهای تغذیه بوده است. تا سال 1980، زمانی که مصرف جهانی شکر به حدود 90 میلیون تن رسید(یعنی رشد سالانه 3.1 درصد) گسترش عظیمی در مصرف این کالا رخ داد. پس از رشدی لنگ لنگان در دهه 1990، که به سختی به 2.2 درصد در سال می­رسیدمصرف شکر در اوایل دهه 2000، به ویژه در آسیا، خاورمیانه و آفریقا، رشدی پایدار داشته است. امروز، جمعیت هفت میلیاردی جهان که 75 درصد آن در آسیاو آفریقا سکونت دارند، حدود 173 میلیون تن شکر مصرف می­کنند که میانگین سرانه آن 24 کیلوگرم است. پایین­ترین سرانه در پرجمعیت­ترین قاره­ها (آفریقا و آسیا به ترتیب با سرانه مصرف 16.8 و 17.3 کیلوگرم) و به بالاترین سرانه در آمریکا و اروپا (به ترتیب 43.8 و 36.7 کیلوگرم) است. 10 کشور اصلی مصرف کننده شکر عبارتند از: هند، اتحادیه اروپا، چین، برزیل، آمریکا، اندونزی، روسیه، پاکستان، مکزیک و مصر.

مصرف خانوار ایران

بررسی­های بانک مرکزی از میزان مصرف اقلام خانوار نشان می­دهد طی سال­های 1385 تا 1394، خانوار ایرانی میزان مصرف شکر خود را از 19 کیلوگرم به 10 کیلوگرم (معادل 47درصد)کاهش داده است. خانوار ایرانی در همین مدت میزان مصرف قند خود را هم از 30 کیلوگرم به 18 کیلوگرم (معادل 40 درصد) کم کرده است. اما این کاهش به چه معنا است؟ بر اساس یکی از گزارش­های ایرنا، رسول کدخدایی، رئیس پژوهشکده علوم و صنایع غذایی ایران گفته است: مصرف سالانه شکر در ایران تقریبا 30 کیلوگرم به ازای هر فرد است، در حالی که متوسط جهانی آن 5 کیلوگرم می­باشد، یعنی 6 برابر متوسط جهانی به صورت آشکار و نهان (شکلات، نوشابه، شیرینی، کیک، دسر، ...) در ایران شکر مصرف می­شود. بر اساس این اظهارات ممکن استکاهش مصرف قند و شکر که آمارهای بانک مرکزی آن را نشان می­دهد، صرفا به معنای کاهش مصرف آشکار باشد. درست است که مصرف مستقیم قند و شکر در مصارف خانوارها کاهش یافته است، اما خانوار با خرید شیرینی­جات و مصرف قند و شکر در واقع یک جابجایی انجام داده است و همان مقدار که از حالت مستقیم کاهش مصرف داشته، بصورت غیر مستقیم مصرف می­نماید.


شکل شماره 2: نمودار دایراه­ای سهم مصرف­کنندگان بزرگ جهانی شکر در سال 2015 (میلیون تن)

 

پیش‌بینی روند قیمت‌های آتی جهانی شکر

قیمت شکر خام بازار نزدک نیویورک در بازه زمانی یک ماهه از حدود 13.98 سنت به ازاء هر پوند در 6 اکتبر 2017، به حدود 14.52 سنت در 6 نوامبر 2017 افزایش یافته است (نمودار یک ماهه شکل شماره 3). همچنین در مقایسه با فصل قبل(سه ماه قبل)، که در قیمت 14 سنت به ازاء هر پوند معامله گردید، حدود 0.52 سنت (به عبارتی حدود 4 درصد) افزایش داشته است (نمودار سه ماهه شکل شماره 4). بطور کلی قیمت در طول چند سال اخیر افت قابل‌توجهی را شاهد بوده است، که بیشترین افت آن اواخر سال  2015 و اوایل 2016 بوده است. از لحاظ تاریخی نیز بیشترین رکورد قیمت شکر مربوط در نوامبر 1974 با قیمت 65.20 سنت و کمترین آن در ژانویه 1967 با قیمت 1.25 سنت ثبت گردیده است که این میزان تغییر قیمتی تنها در 7 سال رخ داده است.



شکل شماره 3: نمودار قیمت جهانی شکر در بازه زمانی یک ماهه


شکل شماره 4: نمودار قیمت جهانی شکر در بازه زمانی سه ماهه


طبق انتظارات تحلیلی و مدل­های ماکرو تجاری اقتصادی جهان، پیش بینی می­شود شکر تا پایان ماه جاری در قیمت 14.14 سنت به ازاء هر پوند و تا پایان سال 2017 در قیمت 14.12 سنت به ازاء هر پوند معامله گردد. (نمودار شماره 5).

نمودار شماره 5: پیش بینی نموداری قیمت جهانی شکر

 

تحلیلی بر صنعت شکر داخلی

بیش از ۷۰ روز از شروع کار بهره‌برداری کارخانه‌های شکر سپری شده است و این کارخانه‌ها بیش از ۴ میلیون تن چغندر از حدود ۵۰ هزار نفر چغندرکار خریداری کرده اند . ارزش چغندر تحویلی به کارخانه‌ها هزار میلیارد تومان است و چغندرکاران هنوز نتوانسته‌اند این پول را از کارخانه‌ها دریافت کنند. کارخانه‌ها بیشتر از ۵۰۰ هزار تن شکر تولید کرده و اکنون این میزان تولید در انبار کارخانه‌ها انباشت شده است. به گزارش ایلنا، بهمن دانایی دبیر انجمن صنفی کارخانه‌های قند و شکر ایران با ردیف کردن آمارهای یاد شده از اینکه دولت با تأخیر در اعلام قیمت فروش کارخانه ها پس از گذشت چندین ماه از مهلت قانونی موجب شده است هزار میلیارد تومان پول چغندرکاران بلاتکلیف بماند از دولت انتقاد کرد و گفت: تأخیر در اعلام قیمت ها موجب سردرگمی کارخانه‌های قند و شکر و نگرانی شدید چغندرکاران شده است. او ادامه داد: بر خلاف تصوری که جامعه بزرگ صنعت قند و شکر از دولت داشتند و دارند در موضوع قیمت فروش شکر به طور کارشناسی عمل نشده است و ناهماهنگی و رفتار سلیقه‌ای موج می‌زند. پیش از این مدیران کارخانه ها تکلیف شان روشن بود و کارگروه تنظیم بازار تصمیم می‌گرفت و ابلاغ می‌کرد و مدیران سایر ستادها این ابلاغیه را اجرا می‌کردند. الان اما کارها پیچیده شده است . گفته می‌شود در همین باره نیز باید خود رییس جمهور تصمیم بگیرد. دبیر انجمن صنفی کارخانه‌های قند و شکر با تأکید بر اینکه مدیران میانی در دستگاههای دولتی به ابلاغ ها و دستورهای مقامات ارشد اعتنا نمی‌کنند گفت به طور مثال در حالی که آقای شریعتمداری در مقام معاون اجرایی به دستگاه ها ابلاغ کرده بود قیمت فروش شکر باید در ابتدای سال تعیین و به کارخانه‌ها ابلاغ شود اما با گذشت نزدیک به ۵/۸ ماه از سال جدید این اتفاق نیفتاده است. دانایی گفت: من نسبت به وضع موجود و پیامد آن در کاهش تولید چغندر قند و سقوط تولید شکر هشدار می‌دهم. وقتی چغندرکاران نگران دریافت پولشان هستند چغندر کشت نخواهند کرد و احتمال سقوط تولید شکر افزایش می یابد.

با گذشت یک ماه و نیم از آغاز فصل برداشت چغندر، ستاد تنظیم بازار هنوز قیمت نهایی شکر را برای سال جدید اعلام نکرده است که طبق جلسه امروز شورای قیمت­گذاری نهایی می‌شود. بر اساس این گزارش و بنا به گفته یکی از اعضای ستاد تنظیم این ستاد دلیل آنکه هنوز نرخ جدید روغن را اعلام نکرده در همین راستا نرخ شکر را هم اعلام نکرده است.

با گذشت یک ماه و نیم از آغاز فصل برداشت چغندر و اعلام نشدن نرخ نهایی شکر، کارخانجات قند و شکر و کشاورزان با مشکل مواجه شده‌اند چرا که انبارها مملو از شکری است که نمی‌دانند آن را باید به چه قیمتی بفروشند و محاسبات مختل شده است.

پیش بینی:

طبق اخبار دریافتی از بازار، افزایش قیمت قند و شکر قطعی است که این افزایش قیمت احتمالا بین 6 الی 8 درصد، یا به عبارتی حدود 200 تومان به ازای هر کیلوگرم شکر افزایش قیمت خواهد داشت. موضوعی که طبق نظر برخی بنکداران و فعالان بازار، از ابتدای شهریور شایع بوده اما بنا بر دلایلی ازجمله جلوگیری از ایجاد تنش در افزایش هیجانی قیمت ­ها، تا این لحظه از این امر جلوگیری شده است که به محض فروکش کردن این هیجان و تقاضای بالای بازار، عملی خواهد شد. در حال حاضر قیمت شکر در بازار آزاد بین 2550 تومان الی 2565 تومان در حال خرید و فروش است و با افزایش رسمی قیمت شکر در بازار بورس کالا، قطعا قیمت بازار آزاد نیز به تبع آن افزایش خواهد داشت. پیش بینی می­شود با افزایش رسمی قیمت شکر طی روزهای آتی، بازار با عرضه انبار کارخانه­های تولید شکر مواجه گردیده و به دلیل تشنگی متقاضیان خرید، بازار تا اواخر پاییز با استقبال خوبی مواجه گردد. با شروع دی ماه و با سرد شدن هوا، به دلیل کاهش مصرف خانوار و کاهش تولید برخی شرکت­های تولیدی، از ابتدای فصل زمستان تا انتهای سال از حرارت بازار کاسته شده، و مجددا در شب عید بازار با استقبال متقاضیان خرید مواجه گردد.

v   یادآور می­شود، این تحلیل و پیش بینی صرفا نظر گروه تحلیل شرکت کارگزاری باهنر بوده و هرگونه مسئولیت تصمیم­گیری برعهده مشتری محترم می­باشد.


**جهت دانلود فایل مقاله فوق اینجا کلیک فرمائید**

 

 

 

واحد تحلیل و مطالعات اقتصادی شرکت کارگزاری باهنر

علی عبادی                          

سه ­شنبه 16 آبان 96                      

 

print




  نظرات